Theo quan niệm dân gian, ngày mồng Một là ngày đầu tiên của năm mới, có ảnh hưởng đến vận may, tài lộc, sức khỏe và hạnh phúc của mỗi gia đình trong suốt cả năm. Chính vì vậy, mọi hoạt động trong ngày này đều được người dân chuẩn bị chu đáo, trang trọng, thể hiện mong ước về một năm mới thuận lợi, bình an.
Một trong những phong tục quan trọng nhất trong ngày mồng Một Tết là lễ chúc Tết ông bà, cha mẹ. Từ sáng sớm, các thành viên trong gia đình thường ăn mặc chỉnh tề, quây quần trước bàn thờ gia tiên, thắp hương tưởng nhớ tổ tiên, bày tỏ lòng biết ơn đối với những thế hệ đi trước. Sau nghi thức cúng gia tiên, con cháu lần lượt gửi lời chúc tốt đẹp đến ông bà, cha mẹ với mong muốn gia đình luôn mạnh khỏe, hạnh phúc, sum vầy. Phong tục này không chỉ thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn” mà còn góp phần gìn giữ nếp sống hiếu nghĩa, tôn trọng truyền thống gia đình.
Bên cạnh đó, tục mừng tuổi đầu năm cũng là nét văn hóa đặc sắc trong ngày mồng Một. Người lớn thường chuẩn bị những phong bao lì xì đỏ trao tặng cho trẻ em và người cao tuổi như lời chúc may mắn, sức khỏe và thành công. Đối với trẻ nhỏ, những phong bao lì xì không chỉ mang giá trị vật chất mà còn là biểu tượng của tình yêu thương, sự quan tâm và niềm vui đầu xuân. Phong tục này góp phần tạo nên không khí vui tươi, ấm áp, thể hiện sự gắn kết giữa các thế hệ trong gia đình và xã hội.
Ngày mồng Một Tết cũng gắn liền với tục đi thăm họ hàng, làng xóm, bạn bè thân thiết. Theo truyền thống, người Việt thường dành ngày đầu năm để thăm hỏi, chúc Tết những người thân ruột thịt, thể hiện tình cảm gắn bó, đoàn kết cộng đồng. Những lời chúc giản dị nhưng chân thành đầu năm mang ý nghĩa khởi đầu cho các mối quan hệ tốt đẹp, tạo nên không khí hòa thuận, thân tình trong đời sống xã hội.
Ngoài ra, nhiều gia đình còn duy trì phong tục đi lễ đầu năm tại các cơ sở tín ngưỡng. Người dân thường đến đình, chùa hoặc những địa điểm tâm linh để cầu mong sức khỏe, bình an, tài lộc cho bản thân và gia đình. Hoạt động này không chỉ mang yếu tố tín ngưỡng mà còn thể hiện nét đẹp văn hóa tâm linh, hướng con người tới những giá trị thiện lành, nhân ái.
Trong sinh hoạt thường ngày, người Việt cũng rất coi trọng việc giữ gìn lời nói, hành vi trong ngày mồng Một. Nhiều gia đình quan niệm cần tránh cãi vã, nói lời không hay, hạn chế làm vỡ đồ đạc hoặc những việc được cho là không may mắn. Thay vào đó, mọi người cố gắng giữ không khí vui vẻ, hòa thuận, thể hiện mong ước về một năm mới thuận lợi, êm ấm. Những quan niệm này góp phần hình thành nếp sống văn hóa ứng xử giàu tính nhân văn trong cộng đồng.
Cùng với sự phát triển của xã hội hiện đại, phong tục ngày mồng Một Tết có nhiều thay đổi phù hợp với đời sống mới. Tuy nhiên, những giá trị cốt lõi như tinh thần đoàn viên, lòng hiếu thảo, sự tôn trọng truyền thống vẫn được gìn giữ và phát huy. Nhiều gia đình trẻ, dù sinh sống tại đô thị hay làm việc xa quê, vẫn cố gắng trở về sum họp, duy trì phong tục chúc Tết, mừng tuổi, thăm hỏi họ hàng như một cách bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc.
Ngày mồng Một Tết không chỉ là ngày mở đầu năm mới mà còn là dịp để mỗi người hướng về gia đình, cội nguồn, nhắc nhở về những giá trị truyền thống tốt đẹp. Trong nhịp sống hiện đại, việc gìn giữ và phát huy những phong tục văn hóa trong ngày đầu năm không chỉ góp phần bảo tồn di sản văn hóa dân tộc mà còn tạo nền tảng tinh thần vững chắc cho sự phát triển của xã hội.
Có thể khẳng định, phong tục ngày mồng Một Tết là biểu tượng của tình thân, sự đoàn kết và niềm tin vào tương lai tốt đẹp. Dù thời gian trôi qua và cuộc sống có nhiều đổi thay, những giá trị văn hóa trong ngày đầu năm vẫn luôn là sợi dây gắn kết các thế hệ người Việt, góp phần làm nên bản sắc truyền thống bền vững của dân tộc.
Văn phòng HĐND và UBND